α. Το κλίμα μέσα στην κάλπη

Το γεγονός ότι δεν πιστεύουμε ότι ο κόσμος αλλάζει μέσα από τις εκλογές (κι «ότι αν μπορούσε να αλλάξει με εκλογές, αυτές θα ήταν παράνομες», όπως λέει κι ο γνωστός γερο-αναρχικός), δεν σημαίνει ωστόσο ότι η ανάλυση των εκλογικών αποτελέσματων στερείται σημασίας. Ειδικά σήμερα, που η κρίση βαθαίνει όλο και περισσότερο.

Οι εκλογές της 12ης Μάης με ένα τρόπο επιβεβαίωσαν τα συμπεράσματα στα οποία έχουμε καταλήξει συμμετέχοντας στους κοινωνικούς αγώνες και παρατηρώντας τις συμπεριφορές και τις στάσεις του κόσμου τα τελευταία δύο χρόνια, αλλά και το συνολικότερο κλίμα που διαμορφώνεται μέσα στην ελληνική κοινωνία ήδη από το Μάρτη του 2010.

Η κρίση πολιτικής εκπροσώπησης βαθαίνει όλο και περισσότερο, και μεγάλα στρώματα τόσο των εκμεταλλευόμενων (εργαζομένων και ανέργων), όσο και των μικροαστών (πρώην και νυν αφεντικών, ελεύθερων επαγγελματιών κλπ) αναζητούν ένα νέο ιδεολογικό και πολιτικό όχημα διαφυγής, που θα καταφέρει να σπάσει τις βαρυτικές επιδράσεις της κρίσης για να τους οδηγήσει έξω από το πεδίο της. Οι επιλογές προς την ανοιχτότητα, την συμμετοχικότητα και την ελευθερία από την μια πλευρά, ή προς την κλειστότητα, τον αυταρχισμό και τoν ολοκληρωτισμό από την άλλη, είναι ακόμα ανοιχτές (όσο κι αν το πάνω χέρι το παίρνουν προς το παρών οι πρώτες) και παλεύουν για το ποια θα επικρατήσει. Οι συνθήκες που ζούμε είναι συνθήκες ιστορικές δηλαδή εύπλαστες, και άρα οι ευθύνες μας ως ανταγωνιστικό κίνημα είναι περισσότερο οξείες από κάθε άλλη περίοδο τα τελευταία 30 χρόνια.

Το κορυφαίο αποτέλεσμα των εκλογών ήταν η αποτύπωση και στις κάλπες της απόρριψης της πολιτικής διαχείρισης του δημόσιου χρέους που εφαρμόζεται τα τελευταία δύο χρόνια. Αυτό δηλαδή που βλέπαμε στις διαδηλώσεις -πράγμα που κορυφώθηκε στην κυριακάτικη διαδήλωση της 12ης Φλεβάρη- κόντρα σε όλες τις απόψεις που θεωρούσαν ότι «τίποτα δε γίνεται», ότι «ο κόσμος δεν κινείται», ότι «μια από τα ίδια και τώρα», κλπ, έγινε φανερό: πάνω από 60% των ψηφοφόρων και πιθανότατα το μεγαλύτερο ποσοστό της αποχής εκφράζει αυτό το πράγμα.

Στην εκλογική διαδικασία αυτό το αποτέλεσμα αναλύθηκε ως αποσάρθρωση σε όλα τα επίπεδα των παραδοσιακών αστικών σχημάτων, πάει να πει διάλυση των παραδοσιακών κοινωνικών συμμαχιών του πολιτικού προσωπικού με τους εκμεταλλευόμενους και τα διευρυμένα μικροαστικά στρώματα. Αυτό το πράγμα ισχύει και για την πάλαι ποτέ σοσιαλδημοκρατία, και για την παραδοσιακή δεξιά και δεν είναι μικρής σημασίας για την εξέλιξη του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού.

Η άνοδος του συριζα και των ανεξάρτητων ελλήνων, αλλά ακόμα και ενός 20% του εκλογικού σώματος, που δεν μπόρεσε να εκπροσωπηθεί πολιτικά, αποτυπώνει το άλλο μισό αυτής της διαδικασίας, δηλαδή την απόπειρα ενός κομματιού του κόσμου που ψήφισε να ανακαλύψει μια εναλλακτική λύση διαχείρισης της παρούσας κρίσης εντός των κοινοβουλετικών πλαισίων, στο φως της κατάρρευσης των παραδοσιακών αστικών σχημάτων.

Ωστόσο, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Η άνοδος του συριζα, ενός σχηματισμού που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο προτείνει μια επιστροφή στην πασοκική σοσιαλδημοκρατία του 80 χωρίς στην πραγματικότητα να εκφράζει μια καινοτόμα ιστορικά ιδεολογική αντίληψη, ή μια τολμηρή πολιτική πρακτική διεκδίκησης, αλλά απλώς μια στοιχειώδη αντίσταση στην επέλαση της βαρβαρότητας με έντονα στοιχεία καιροσκοπισμού, με λίγα λόγια ενός σχηματισμού που παλατζάρει πολιτικά αδυνατώντας να λύσει τις εσωτερικές συγκρούσεις που του προκαλούν τα αντιτιθέμενα πολιτικά και κοινωνικά συμφέροντα που προσπαθεί να εκπροσωπήσει, εκφράζει όπως και να το κάνουμε, την επιλογή ενός μεγάλου κομματιού του κόσμου που κατέβαινε στους δρόμους και στις πλατείες τα τελευταία χρόνια, για διέξοδο από την κρίση (το μεγαλύτερο ποσοστό του 20%, που αφορά τους πολιτικούς σχηματισμούς που δεν εκπροσωπήθηκαν εκφράζει ακριβώς το ίδιο πράγμα). Ιδεολογική επιλογή σίγουρα, αλλά η μόνη (έστω και ψευδώς) εναλλακτική πρόταση για τους ανθρώπους που θέλησαν να πάρουν μέρος στο παιχνίδι της κοινοβουλετικής φάρσας.

Αντίθετα, ο σχηματισμός των ανεξάρτητων ελλήνων, εκφράζει καταρχήν αυτό που κοινωνιολογικά θα οριζόταν ως «λαϊκισμός της άκρας δεξιάς», δηλαδή μια απόπειρα ενός κομματιού του κεφαλαίου και των μικροαστικών στρωμάτων να ξαναδημιουργήσουν μια αξιόλογη πρόταση διεξόδου από την κρίση, βασισμένη στις κοινωνικές συμμαχίες μιας αστικής τάξης προσανατολισμένης στις αξίες της πατρίδας, του έθνους και της τάξης. Προφανώς αυτός ο σχηματισμός δεν δημιουργήθηκε απλώς για να καλύψει το κενό που άφησε η συντριβή του κόμματος του Καρατζαφέρη, αλλά για να καλύψει τις καταστραμμένες προοπτικές ενός συντηρητικού κομματιού της (δεξιάς) διαμαρτυρίας ενάντια στην επέλαση της πολιτικής διαχείρισης του δημόσιου χρέους. Το εντυπωσιακό με το συγκεκριμένο κόμμα είναι το γεγονός ότι χρησιμοποίησε σχεδόν αποκλειστικά τις νέες τεχνολογίες (διαδίκτυο), πράγμα που δείχνει μεν την δύναμη των νέων τεχνολογιών, αποδεικνύει όμως παράλληλα και την αδυναμία του: δεν στήνονται βιώσιμες πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες χωρίς κομματικούς μηχανισμούς, χωρίς την άμεση επικοινωνία και τις έμπρακτες ανταλλαγές μεταξύ των πολιτικών μορφών και των κοινωνικών υποκειμένων, χωρίς δηλαδή την δημιουργία πραγματικών (και όχι virtual) κοινοτήτων συμφερόντων.

β. Ο παράγοντας χρυσή αυγή και τα πρακτικά προβλήματα που βάζει

Τέλος, η χρυσή αυγή. Μια ναζιστική συμμορία 100-200 ανθρώπων πανελλαδικά, οι μισοί τουλάχιστον από τους οποίους είναι ενεργά στελέχη της οικονομίας του εγκλήματος: νταβατζήδες, λαθρέμποροι όπλων, προστάτες και ιδιοκτήτες κωλόμπαρων, ροζ ξενοδοχείων, κλπ με ποικίλες σχέσεις με τον κρατικό μηχανισμό (και στην στρατιωτική του εκδοχή). Όσο κι αν φαίνεται περίεργο την καλύτερη ανάλυση για τη Χρυσή Αυγή την έκανε σε δύο τηλεοπτικές κουβέντες ο γιος του ιδεολογικού της πατέρα: «η χρυσή αυγή αποτελεί μια επαναστατική διέξοδο από την κρίση για κάποιο κόσμο της δεξιάς, δεν έχει στελεχιακό δυναμικό, εκφράζει ακριβώς μια επιλογή οργής και τιμωρίας για το πολιτικό σύστημα». Πράγματι η χρυσή αυγή εκφράζει την επιλογή μιας ολοκληρωτικής διαχείρισης της εξουσίας, που «θα σπάσει στο ξύλο τους προδότες μέσα στην βουλή» και «που θα διώξει τους λαθρομετανάστες». Είναι γεγονός ότι και το πρώτο και το δεύτερο, ίσως περισσότερο το πρώτο από το δεύτερο, έσπρωξε σεβαστό κομμάτι της νεολαίας που δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το συμβολισμό των αγκυλωτών σταυρών, ούτε τους ύμνους στο χίτλερ, στο να κάνει αυτή την επιλογή.

Είναι όλα αυτά εφιαλτικά για μας ή όχι; Εκφράζουν κάτι καινούργιο ιστορικά μέσα στην ελληνική κοινωνία ή όχι; Τέλος πως μπορούμε να τα αντιμετωπίζουμε ;

Να πούμε καταρχήν ότι χρειάζεται μια σοβαρή εξέταση και μια έρευνα πάνω στα εκλογικά αποτελέσματα για να μπορεί κάποιος να αποφανθεί με σιγουριά για το ποιοι ψήφισαν χρυσή αυγή. Αυτή την έρευνα δεν την έχουμε κάνει μέχρι τώρα, ωστόσο κάποιες πρώτες εκτιμήσεις μπορούμε να κάνουμε σχετικά.

Καταρχήν, χρυσή αυγή ψήφισε ο μηχανισμός της τάξης μονοκούκι: τα σώματα ασφαλείας, οι ανθρωποφύλακες, οι εργαζόμενοι στις εταιρίες security, κάποια κομμάτια του στρατού. Από κει και πέρα, ένα μεγάλο κομμάτι της νέας δημοκρατίας και του λαος (το 1/3 του πρώην λαος πήγε στην χρυσή αυγή σύμφωνα με την έρευνα μετατόπισης των ψηφοφόρων της vprc, άρα σχεδόν το 35% της χ.α. προέρχεται από το λαος), από όπου πιθανόν προέρχεται και ο μέχρι χθες ανύπαρκτος [1] εκλογικός μηχανισμός της στην επαρχία. Ένα σεβαστό κομμάτι της άνεργης και της εργαζόμενης νεολαίας (το 30% στις ηλικίες 25-34), που βιώνει το αδιέξοδο της κρίσης, που «θέλει να δει ξύλο στη βουλή» και που θα ψήφιζε χωρίς δισταγμό και τη συνωμοσία των πυρήνων της φωτιάς, αν κατέβαινε στις εκλογές. Ένας κόσμος δηλαδή που είναι με τα μυαλά στα κάγκελα και που υπό προϋποθέσεις είναι ακριβώς αυτό το κομμάτι που μπορεί να αποτελέσει την μαγιά της ακροδεξιάς για το ρίζωμα της στις γειτονιές.

Προφανώς, όλα αυτά μένει να αποδειχτούν μέσα από την ερευνητική διαδικασία.

Αυτό που δεν χρειάζεται καμιά απόδειξη είναι ότι η εκλογική επιτυχία των νεοναζί είναι ένα φαινόμενο ανησυχητικό με πραγματικούς όρους, ένα φαινόμενο που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε ως εκμεταλλευόμενοι στο σήμερα. Όχι τόσο επειδή εκφράζει την πιο ακραία εκδοχή του ρατσισμού (γιατί δεν ήταν ακραία εκδοχή του ντόπιου ρατσισμού-φασισμού η διαχείριση του ζητήματος με τις οροθετικές πόρνες, από το Λοβέρδο;), ούτε για τους συνειρμούς που γεννάνε τα ναζιστικά σύμβολα στην βουλή, ή την πραγματική ή όχι δυνατότητα ναζιστικής εκτροπής που κυοφορεί. Τα πρακτικά προβλήματα που γεννάει η άνοδος της χρυσής αυγής είναι πρώτα από όλα το ότι ένας πακτωλός χρημάτων θα εισρρεύσει στα γραφεία της συμμορίας από τα κρατικά ταμεία νόμιμα, πράγμα που θα της επιτρέψει να εξαγοράσει λούμπεν στοιχεία και να στήσει κοινωνικές συμμαχίες και αφετέρου το ότι πολύ πιο εύκολα οι μαχαιροβγάλτες της θα βγάζουν μαχαίρια σε μετανάστες και σε πολιτικούς αντιπάλους.

Το ότι είναι ανησυχητικό το φαινόμενο της εκλογικής επιτυχίας της χρυσής αυγής δεν πρέπει από την άλλη να μας δημιουργεί πανικό. Ούτε να κρυφτούμε χρειάζεται, ούτε να πάρουμε τα όπλα (σ’ αυτή την φάση). Κάθε ριζοσπαστικός πολιτικός σχηματισμός, δηλαδή κάθε πολιτικός σχηματισμός που δεν αποδέχεται την αστική νομιμότητα της κατανομής των εξουσιών αλλά πρεσβεύει το δυναμικό κοινωνικό μετασχηματισμό (είτε προς την απελευθέρωση, είτε προς τον ολοκληρωτισμό) χρειάζεται ένα σύνολο πραγμάτων για να αναπτυχθεί, να εξελιχθεί και τελικά να ισχυροποιηθεί: αφενός πολιτικό σχέδιο/πρόταση/πρόταγμα (χοντρικά: ιδεολογία και στρατηγική), αφετέρου κοινωνικές συμμαχίες, που θα θέσουν μια συλλογική υλική δύναμη προς αυτή την κατεύθυνση.

Αυτά με την σειρά τους χρειάζονται ένα σωρό πραγμάτων που δεν είναι της ώρας να τα αναλύσουμε, αλλά που στην περίπτωση μας θα επικεντρωθούμε στα εξής δύο: α. την δύναμη του δρόμου και β. τα κοινωνικά ριζώματα. Η χρυσή αυγή, σε σχέση με το ανταγωνιστικό κίνημα πάσχει και στα δύο. Με όλα τα προβλήματα που έχει η μακροχρόνια αντιφασιστική δράση (εκτός από το κύριο πρόβλημα της που είναι μια ιδεολογική πρόσληψη του ναζι-φασισμού κοινή -με παραλλαγές- σε όλες τις συλλογικότητες, μοιράζεται επίσης μια -πολύ περιοριστική στους ορίζοντες της- ακτιβίστικη νοοτροπία) πολλών συλλογικοτήτων της αντιεξουσίας και της αριστεράς, έχει καταφέρει να περιορίσει τη δυνατότητα της χρυσής αυγής να κάνει ελεύθερα προπαγάνδα στο δρόμο, να στήνει εκλογικά κέντρα, να ανοίγει γραφεία, να διαδηλώνει (διαδηλώσεις που προστατεύονται από όλες τις πλευρές από τους μπάτσους σε άδειους δρόμους, μπορεί να τονώνουν το ηθικό των πιτσιρικάδων της συμμορίας, αλλά δεν έχουν και καμιά κοινωνική αξία χρήσης), κλπ Η πολιτική δυναμική κρούσης των ναζί στην ελλάδα, είναι πραγματικά αντίστροφη σε ισχύ από την πολιτική της εκπροσώπηση στο κοινοβούλιο. Αυτό το πράγμα πρέπει να συνεχιστεί, αλλά με ακόμα πιο ανοιχτούς όρους κι όχι με όρους πολέμου συμμοριών.

Όσον αφορά το δεύτερο στοιχείο. Η χρυσή αυγή τα δύο τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να κάνει άνοιγμα προς τους αναξιοπαθούντες της κρίσης, ή τουλάχιστον αυτό προπαγανδίζει (π.χ. βοήθεια στους «έλλληνες που έχουν ανάγκη», κλπ). Το βέβαιο είναι ότι σε περιοχές όπως ο αγ. Παντελεήμονας, εκμεταλλευόμενη την άγρια κατάσταση που έχει δημιουργήσει η φασιστική πολιτική αποκλεισμού των μεταναστών από το ευρωπαϊκό κεφαλαίο, έχει καταφέρει να δημιουργήσει κάποιες κοινωνικές σχέσεις. Προς το παρών και λόγω του ότι οι μαχαιροβγάλτες δεν έχουν και μεγάλη δυνατότητα επικοινωνίας παρά μόνο με λούμπεν στοιχεία και λόγω της πραγματικής έλλειψης ευφυίας τους, όπως και της πολιτικής πίεσης που τους ασκεί το κίνημα, τα πραγματικά κοινωνικά της ριζώματα είναι περιορισμένα. Εννοείται πολύ πιο περιορισμένα και πολύ πιο αδύναμα από τα αντίστοιχα του ανταγωνιστικού κινήματος. Ωστόσο είναι δεδομένο ότι το εκλογικό αποτέλεσμα της 6ης Μάη, θα της δώσει την ευκαιρία να επιχειρήσει και σ’αυτό το πεδίο.

Το χουμε γράψει και υπερασπιστεί δημόσια και έμπρακτα πολλές φορές: Όσο η κρίση θα βαθαίνει κι όσο η διαδικασία φτωχοποίησης θα εντείνεται, είναι δεδομένο ότι αυτό είναι το κύριο πεδίο κατεύθυνσης μιας ανταγωνιστικής πολιτικής στο σήμερα. Αν δεν καταφέρουμε να καλύψουμε το κενό προνοιακής πολιτικής που δημιουργεί η κατάρρευση των κρατικών δομών και να σταθούμε αλληλέγγυοι σε όλους αυτούς που η κρίση πετάει στα σκουπίδια, είναι φανερό ότι αυτό το πείραμα θα το επιχειρήσει η ακροδεξιά.

Με αυτή την έννοια είναι πολύ μερική μια αντίληψη και μια πρακτική που μέχρι τώρα έκανε ιδεολογική προπαγάνδα ενάντια στους ναζί στα σχολεία με αφίσες κλπ, ή που προσπαθούσε να αντιπαρατεθεί μαζί τους μόνο στρατιωτικά (και δη με όρους συμμορίας), αντίστοιχα. Όταν ο ναζί -μπράβος δίνει «λύση» στο πρόβλημα του κατοίκου μιας γειτονιάς που νιώθει να απειλείται από τους μετανάστες εκδιώκοντας τους από τη γειτονιά αυτή, ή όταν ο ναζί-τραμπούκος αυτοπαρουσιάζεται σαν απειλή για το σύστημα, αποτελεί ιδεολογία να θέλεις να τον αντιμετωπίσεις, αναδεικνύοντας την καταγωγή τους από το χίτλερ, είτε με όρους «πολέμου συμμοριών».

Την σίτιση των πεινασμένων, την στέγαση των αστέγων, την αλληλεγγύη στους αγωνιζόμενους, την νομική στήριξη στους εργαζόμενους, την ιατρική περίθαλψη των ανασφάλιστων, πρέπει να τις αναλάβουμε εμείς. Όπως πρέπει να αναλάβουμε να σηκώσουμε τις κόντρες ενάντια στα αφεντικά σε κάθε χώρο δουλειάς, την έμπρακτη αλληλεγγύη στους απεργούς, την κυκλοφορία των αγώνων…

γ. Συνοψίζοντας σε μια παράγραφο ένα εκλογικό αποτέλεσμα

Όπως και να χει το πράγμα, εδώ και δύο χρόνια οι εκμεταλλευόμενοι (και όχι μόνο) με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, δείχνουν την δυσαρέσκεια και την απαξίωση τους στο πολιτικό σύστημα των τελευταίων 40 χρόνων, αφού πρώτα δοκιμάσουν διάφορες προοπτικές: στην αρχή δοκιμάστηκε το πασοκ, στις κινητοποιήσεις του περασμένου Μάη-Ιούνη δοκιμάστηκε «η άμεση δημοκρατία και η πολιτική χωρίς κόμματα», μετά δοκιμάστηκε το «όλον πασοκ», κατόπιν η εθνική ενότητα (πασοκ-νδ), τώρα μένει να δοκιμαστεί η αριστερά. Υπό συγκεκριμένους όρους, αυτό το καθήκον θα έπρεπε να το αναλάβει το κκε, που υποτίθεται ότι έχει μια διαφορετική πρόταση για το σήμερα. Για συγκεκριμένους λόγους το κκε αποσύρθηκε από αυτό το καθήκον και η ευθύνη αναλήφθηκε από το Συριζα. Η πείρα λέει ότι αυτός ο σχηματισμός, αν αναλάβει κυβερνητικές πρωτοβουλίες (τώρα ή αργότερα, εφόσον δεν προκύψει κυβέρνηση), θα συντριφτεί και θα απομείνει να δοκιμαστούν άλλες λύσεις: ή η αυτόνομη και οριζόντια διαχείριση της κοινωνικής παραγωγής και αναπαραγωγής από τα συμβούλια στην παραγωγή και όλους τους αντιθεσμούς του κινήματος, ή ο ολοκληρωτισμός. Ούτε οι μεν, ούτε οι δε είναι σε θέση να το κάνουν αυτό σήμερα. Όσον αφορά εμάς, δεν μπορούμε επειδή ακριβώς μέσα στους χώρους παραγωγής αυτοί οι αντιθεσμοί είναι ανύπαρκτοι, ενώ στις γειτονιές δεν είναι ακόμα αρκετά δυνατοί. Όσον αφορά τους φασίστες, μπορεί να έχουν μια συμπάθεια σε τμήμα του στρατού και στο μηχανισμό της δημόσιας τάξης, αλλά αυτά δεν αρκούν.

Αλλά ας μην βιαζόμαστε να κάνουμε αυτή την συζήτηση, δεν είναι ακόμα η ώρα της. Ώρα είναι να κάνουμε προετοιμασίες για να υποδεχτούμε αυτό που έρχεται.

08.05.2012

Ηobo

Υ.Γ. 1. Όταν γράφτηκε το κείμενο δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία για το «ποιος ψήφισε χρυσή αυγή» κλπ, πέρα από τα ποιοτικά στοιχεία των exit polls. Επίσης η φάση του παιχνιδιού με την διερευνητική εντολή μόλις άρχιζε. Ακόμα κι αν όπως είναι πιθανό, σε ενδεχόμενες νέες εκλογές, η χρυσή αυγή θα χάσει κομμάτι της δύναμης της, για μας δεν θα αλλάξουν στην πραγματικότητα πολλά πράγματα.

Σημειώσεις

[1] Και σήμερα: σχεδόν στοιχειώδης.[]

 

Σχετικές δημοσιεύσεις